Blog

Deep Cycle Akü (Derin Döngülü Akü) Nedir?

Deep Cycle Akü (Derin Döngülü Akü) Nedir?

Akü elektrik enerjisini depolayıp ihtiyaç duyulduğunda kullanıma sunan bir enerji aracıdır. Aküler şarj edilerek elektrik enerjisi ile yüklenir. Akü kullanıldıkça da deşarj olarak yeniden elektrik enerjisi depolanmasına ihtiyaç duyan bir prensipte çalışır. Aküler şarj ve deşarj durumlarına göre çeşitlere ayrılır. Uzun süreli ve kısa süreli sabit akım çekmek suretiyle deşarj olan aküler stasyoner ve starter akü olarak adlandırılır. Hareket halindeki cihazlar traksiyoner aküler ile çalışır. Sürekli olarak şarj ve deşarj edilen aküler ise derin döngülü akü olarak sınıflandırılır. Deep cycle yani derin döngülü aküler tasarımı gereği her gün boşaltılıp tekrar doldurulur. Yurtdışında ve Türkiyede yaygın olarak kullanılan bir akü çeşididir.

Derin Döngülü Akü Ne Anlama Gelir?

Derin döngülü aküler devamlı olarak doldur-boşalt usulüyle çalışır. Akü her gün kapasitesinin %20 kadarlık bir kısmı deşarj olsa dahi güç kaybına uğramaz. Akü tasarımı gereği her gün şarj edilmeye ihtiyaç duyar. Derin döngülü aküler solar akü olarak da adlandırılır. Pek çok yenilenebilir enerji sistemlerinde derin döngülü aküler kullanılarak elektrik enerjisi depolanır.

Derin döngülü aküler her gün şarj edildiğinden diğer akülerden farklı olarak çeşitli yapısal özelliklere sahiptir. Derin döngülü akülerin sahip olduğu plakalar ve ızgaralar daha kalın, daha dayanıklı olacak şekilde üretilmiştir. Aküye ait olan bağlantı köprüleri sürekli akıma uygun olacak şekilde daha kalın tasarlanmıştır. Derin döngülü aküye ait olan ızgaralar ise daha homojen bir yapıdadır. Plakalar dökülmeye karşı dirençli olacak şekilde bir kimyasal ile donatılmıştır. Aküye ait seperatörler fiziken diğer akülere kıyasla daha dayanıklıdır. Ayrıca seperatörler porozite adı verilen ve geçirgenliğe elverişlidir. Derin döngülü akülerin sulu olan türündeki aküye ait omurga plak şişmesine karşı daha derin olmalıdır. Derin döngülü aküler iki sınıfa ayrılır. Derin döngülü akü türleri şu şekilde sıralanabilir:

  • Sulu tip derin döngülü aküler
  • Kuru tip derin döngülü aküler

 

1. Sulu Tip Derin Döngülü Aküler

Sulu türdeki derin döngü akülerin içerisinde sıvı elektrolit bulunur. Bu akü çeşidi bakıma ihtiyaç duyar. Belirli aralıklarla akü içerisindeki sıvının eksilip eksilmediği kontrol edilerek gerektiğinde aküye elektrolit takviyesi yapılır. Sulu tip derin döngülü akülerde gerekli olan sıvı miktarına ulaşılabilmesi için buşonlar bulunur. Diğer derin döngülü akü çeşitleri arasında en düşük maliyete sahip olan sulu tip derin döngülü akülerdir. Bu nedenle de oldukça yaygın bir kullanım alanına sahiptir. Sulu tip derin döngülü aküler güneş enerjisi, hidroelektrik ve rüzgar enerjisi gibi pek çok yenilenebilir enerji sistemlerinde kullanılır. Oldukça çeşitli boyutlarda üretilmiş hali mevcuttur. Bu da kullanıcılara seçim yapma olanağı sunar.

Sulu tip derin döngülü aküler en az 3 aylık aralıklarla bakımdan geçirilmelidir. Akünün sıvı seviyesi kontrol edilmeli ve gerek görüldüğünde aküye su eklemesi yapılmalıdır. Ayrıca düzenli olarak akünün temizliği de yapılmalıdır. Akünün içindeki sıvının azalmasının engellenmesi için özel havalandırma kapakları tasarlanmıştır. Bu kapaklar sayesinde aküden nem sızıntısı engellenir. Böylece aküye su takviyesi yapılması azaltılmış olur. Sıvı kaybı sorununa ek olarak akü içerisinde hidrojen ve oksijen gazları birikir. Bu gazlar patlayıcı özelliklere sahip olduğundan tehlike oluşturur. Söz konusu gazların yaratacağı patlama riskinin bertaraf edilmesi için derin döngülü aküler oldukça iyi bir havalandırma düzeneğine sahip olacak şekilde tasarlanmıştır.

2. Kuru Tip Derin Döngülü Aküler

Kuru tip derin döngülü akülerin içinde sıvı bulunmaz. Akü içerisindeki elektrolit sıvı olmayan bir haldedir. İçerisinde sıvı elektrolit bulunmadığı için de kuru tip derin döngülü aküler istenilen her konumda yerleştirilerek kullanılabilir. Sarsıntıya ve darbeye karşı oldukça dayanıklıdır. Bu aküler dik, baş aşağı veya yan konumda sabitlenebilir. Sulu tip derin döngülü akülere göre daha kısa bir kullanım ömrüne sahiptir ve daha fazla maliyetlidir. Buna rağmen aküden sıvı kaybı olmaması ve akünün istenilen her konumda kullanılabilmesi gibi kullanım kolaylıkları sağlaması nedeniyle sıklıklar tercih edilir. Sulu tip akülerde olduğu gibi kuru tip derin döngülü akülerde de hidrojen ile oksijen gazlarının salınmasını sağlayan buşonlar bulunur. Ancak sulu akülerdeki gibi normal koşullar altında gaz salınımı meydana gelmez. Kuru tip derin döngülü aküler bakım gerektirmeyen akü sınıfına girer. Ancak sıvı kaybı olmamasına bağlı olarak su takviyesi yapılarak akünün ömrü uzatılamadığından bu durum bir dezavantaj olarak nitelendirilebilir.

Derin Döngülü (Deep Cycle) Akülerde Bulunan Teknoloji Farklılıkları Nelerdir?

Derin döngülü akülerde jel akü, AGM akü ile sulu akü olmak üzere farklı çeşitler bulunur. Her jel akü derin döngülü akü değildir ancak sulu ve AGM aküler derin döngülü olacak şekilde tasarlanarak üretilebilmektedir.

Kuru tip derin döngülü akülerin sınıfına derin döngülü jel aküler de dahildir. Derin döngülü jel akülerde elektrolit jel içerisinde yer alacak şekilde tasarlanmıştır.

Kuru tip derin döngülü akülerin bir diğer türü de AGM akülerdir. AGM İngilizce absorbed glass mat kelimelerinin kısaltılmasından oluşur. AGM akü içerisinde sıvı olmayan bir elektrolit türü bulunur. Elektrolitin akü içerisinde kalması için jel kullanılmaz. Bunun yerine fiberglas olarak adlandırılan bir maddeden üretilen seperatörler kullanılır. Söz konusu seperatörler sayesinde kurşun plaka ile akü kasası arasında bir bağ elde edilir. Böylece akü içindeki sıvı dökülmez, dışarıya sızması engellenir. Bu tip aküler diğerlerine kıyasla daha sağlam ve darbeye karşı daha dirençlidir. AGM aküler ile jel aküler kullanılarak yapılan her işlem kolaylıkla yerine getirilebilir. Ancak buna rağmen jel aküler daha düşük sıcaklık derecelerinde de verimli bir şekilde çalıştığından tercih edilmektedir.